Kun je hetzelfde dromen als een onbekende?

Veel mensen zeggen het te hebben meegemaakt. Iemand vertelt zijn droom van afgelopen nacht, en het is de jouwe, of bijna: hetzelfde huis, dezelfde val, hetzelfde gevoel dat er op je gewacht wordt. Men spreekt dan van een gedeelde droom, van synchroniciteit, soms van telepathie.

Oniraya vertrekt vanuit deze vraag zonder haar vooraf te beantwoorden. Het is een hypothese, geen geloof: als dromen elkaar echt ontmoeten, moet dat meetbaar zijn.

Waarom het moeilijk te weten is

Drie dingen vertroebelen het antwoord. We onthouden de toevalligheden, nooit de duizenden dromen die niet op elkaar lijken. Sommige thema's komen bij bijna iedereen terug — vliegen, vallen, tanden verliezen, te laat komen: twee vliegdromen lijken op elkaar zonder verder iets te delen. En twee verhalen vergelijken betekent ze lezen, terwijl een droom vaak intiem is.

Hoe Oniraya het meet

Je dient je verhaal in. Het wordt versleuteld, en geen ander lid leest het. Een taalmodel haalt er een afdruk van de betekenis uit — een reeks getallen — en die wordt vergeleken met de afdrukken van andere dromen, nooit de tekst.

Als twee afdrukken dicht genoeg bij elkaar liggen, boven een vooraf vastgestelde drempel, stelt Oniraya de convergentie aan beide personen voor, zonder de een ooit de droom van de ander te tonen. Ze kunnen alleen met elkaar praten als ze dat allebei willen.

Wat een convergentie niet bewijst

Een gemeten gelijkenis is geen bewijs van telepathie. Ze kan voortkomen uit een gemeenschappelijk thema, een gedeelde lectuur, eenzelfde levensfase. Daarom heeft de meting niet het laatste woord: de twee personen beoordelen of hun dromen elkaar echt beantwoorden.

Wat we vandaag weten

Weinig, eerlijk gezegd. Het observatorium is jong, en een hypothese test je over langere tijd.

Als je een droomdagboek bijhoudt, kun je je verhalen hier toevoegen: ze helpen haar te toetsen.